Toon kaart
Menu
Stories

Renovatie Hellingen

De hellingen zijn een onmiskenbaar onderdeel van de NDSM. Op deze hellende vlakken werden de schepen gebouwd. Een helling droeg het complete gewicht van het schip. Schepen die alleen met de hulp van de zwaartekracht in het water konden glijden.
De NDSM-werf is gebouwd op de slappe bodem van de Noorder IJ-polder, daarom staat de helling op palen die tot de diepe ondergrond reiken. Als de helling helemaal boven water zou liggen, zou een lang schip bij het te water gaan doorbuigen. Om dit te matigen hebben de hellingen op de NDSM een onder water gelegen gedeelte. Tijdens de bouw van een schip hield een deur het lage deel watervrij. Voor de stapelloop liet men dan eerst water toe, waarna de drijvende bok Phoenix de deur eruit tilde. Het schip werd op een met vet ingesmeerde middengoot gezet met aan weerszijden een slagbedding om het schip in evenwicht te houden. Kimonderstoppingen en de klink hielden het schip vast. De grote mammoettankers stonden op drie goten. 1 aan bakboord, 1 in het midden en 1 aan stuurboord.
Nog voor de doop van het schip sloegen de mannen de laatste kimonderstoppingen met rammen weg om vervolgens naar de tribune te seinen: “klink los”. Het bijltje daalde neer, het schip werd gedoopt en zette zich in beweging. Bij het te water gaan werd het schip geremd met ankers en kettingen. De drijvende bok Phoenix plaatste vervolgens de deur terug, de pompen stuwden het water weg en de helling werd weer droog.
Onlangs is de projectgroep van NDSM – herleeft afgedaald in de pompkamer van helling drie, ook wel in het verleden gebruikt als (illegaal) café konden we zien. De pompen, motoren en schakeltechniek staan er nog, zij het vochtig. Het bezoek was onderdeel van een opdracht waarbij NDSM-herleeft momenteel de relicten van de NDSM in kaart brengt. Doelstelling is de relicten te omschrijven en in te tekenen op een kaart van de NDSM die als bijlage zal worden toegevoegd bij het bestemmingsplan.
In de loop van zestig jaar dat de werf actief was zijn de hellingen verlengd en verbreed. De voegen zijn niet meer waterdicht en er zijn slechte plekken ontstaan. Hoewel het draagvermogen van het hellingvlak heel groot is moet al het beton van de hellingen worden hersteld. De mensen uit de werkplaatsen en ateliers onder de hellingen zullen tijdelijk naar een andere plek moeten. Er komt meer ruimte onder de hellingen, de vloer komt lager te liggen, in het vlak maakt men een opening voor meer daglicht eronder. Een hogere huur beperkt helaas de terugkeer van een aantal kunstenaars. Veel kunstenaars uit de hellingen hebben zich gelukkig al die jaren ontfermt over voorwerpen en materialen die herinneren aan de rijke scheepsbouwgeschiedenis. Nu de renovatie in gang is gezet, zullen ook deze voorwerpen een nieuw onderkomen verlangen. Stichting NDSM-herleeft zal zich de komende maanden inzetten om de historisch waardevolle materialen op een juiste manier te borgen, bij elkaar te houden en in kaart te brengen en volgt de renovatie op de voet.

Tekst: Kees Alberts en Leo van der Spek

Bekijk profiel:

Elien van Riet
Innovator & Facilitator

NDSM is dé creatieve hotspot van Amsterdam. Op de voormalige scheepswerf aan de noorderlijke IJ-oever groeit een ‘selfmade city’ met honderden kunstenaars, creatieve bedrijven, duurzame ondernemers, bijzondere woningen, innovatieve cultuur en media, verrassende horeca en vernieuwende events, op het land en op het water. NDSM is het nieuwe brandpunt voor creatieve stedelijke energie. NDSM-Selfmade City